Foreiger - 4 LP

Müzik tarihinde bazı albümler vardır ki yalnızca hit şarkılar toplamı değildir; baştan sona bir bütünlük, bir karakter ve bir ruh taşır. Foreigner’ın 1981 tarihli efsanevi çalışması 4 tam olarak böyle bir eserdir. İkonik parçalarla örülü bu albüm, grubu şöhret basamaklarında bir üst lige taşımış, dönemin en güçlü rock topluluklarından biri olarak konumlarını perçinlemiştir. Bulaşıcı melodiler, kudretli vokaller ve ustalıkla inşa edilmiş besteler… 4, zamana meydan okuyan marşlar yaratma sanatının adeta ders niteliğinde bir örneğidir.

Albümün ismi dahi manidardır. Çoğu albüm başlığı bir şarkıya atıf yaparken, 4 hem grubun dördüncü stüdyo albümü oluşuna işaret eder hem de kadronun dört kişiye — Lou Gramm, Mick Jones, Rick Wills ve Dennis Elliott — düşmüş olmasını simgeler. Bazen gerçekten de az, çoktur.

Müzikal içerik kusursuza yakın olsa da kapak tasarımı için aynı iddiada bulunmak güç. Özellikle bir önceki albüm Head Games’in tartışmalı kapağının ardından daha sade bir görsel tercih edilmiş olması anlaşılabilir; fakat müziğin görkemiyle kıyaslandığında kapak biraz sönük kalır. 

Şarkıların özgün sıralamasıyla dinlenmesi gerektiğine inananlardanım; bonus parçalardan arındırılmış saf hâliyle 4, baştan sona bir “greatest hits” hissi verir.

Night Life açılışı enerjik bir patlamayla yapar. Akılda kalıcı nakaratı, güçlü power chord’ları ve Lou Gramm’in muazzam vokaliyle albümün tonunu daha ilk saniyede belirler.

Juke Box Hero ise o meşhur gitar riff’iyle yalnızca hayranların değil, geniş kitlelerin de hafızasına kazınmıştır. Bas ağırlıklı giriş ve vokalin miks içinde hafif geride başlayıp sonra patlaması, dinleyiciye adeta ders verir: işte kusursuz rock şarkısı budur.

Break It Up temposunu düşük başlatır ama kısa sürede melodik bir rock baladına evrilir. Yumuşak niyetli ama güçlü bir yapı.

Waiting for a Girl Like You belki de tüm zamanların en romantik power baladlarından biridir. Atmosferik klavye dokusu ve kadife gibi vokal… Kelimenin tam anlamıyla büyüleyici.

Luanne, 80’ler rock ruhunu damarına kadar taşır. Yüksek tempo, bulaşıcı gitarlar ve coşkulu vokal… Albüm dışı bir hit olmasa da albümün enerjisini diri tutan temel taşlardan biridir.

Urgent ise başlı başına bir şaheser. Mick Jones’un gitarı ile saksafon pasajlarının dansı, şarkıya benzersiz bir karakter kazandırır. Gramm’in vokali burada zirvededir. Bu parça öylesine güçlüdür ki, insan başka büyük vokallerin de bunu yorumlayabileceğini hayal eder.

I’m Gonna Win, kararlılık ve özgüven aşılayan bir motivasyon marşıdır. Ritim sürükleyici, enerji yüksek.

Woman In Black, grubun en derin ve ruh titreten eserlerinden biridir. Gitar işçiligi olağanüstüdür; ancak asıl büyü, ritmin insanın içine işleyişindedir.

Girl On The Moon, daha hipnotik ve rahat bir hava taşır. Albüm parçası olarak kalmış olsa da vokal ve düzenleme zarafetiyle dikkat çeker.

Don’t Let Go ise albümü güçlü bir kapanışla taçlandırır. Bulaşıcı nakaratı, melodik akışı ve tekrar dinleme isteği uyandıran yapısıyla finali kusursuz kılar.

Baştan sona 4, dinleyiciyi rock marşları ile duygusal baladlar arasında ustaca gezdiren bir yolculuğa çıkarır. Juke Box Hero ve Waiting for a Girl Like You gibi zirve şarkılarla müzik tarihindeki yerini sağlamlaştırmıştır. Bu albümde tek bir zayıf halka yoktur. Gerçek anlamda, her notasıyla başyapıt denmeyi hak eden nadir işlerden biridir.Tabii yine kolleksiyon için olmazssa olmaz bir plak.

Cabo Verde - Cesária Évora Double LP

Eğer insanın teninin altına işleyen, damarlarına sinsice sızan bir ritimden söz edilecekse, o ritim hiç kuşkusuz Cesária Évora’nın Cabo Verde albümünde vücut bulur. Bu eser, sanatçının külliyatı içinde adeta bir mihenk taşıdır. Bir kez dinlemeye başladınız mı, geri dönüş yoktur; plak bitse de etkisi bitmez. İyi ya da kötü, bu albüm sizinle kalır, içinize yerleşir, hafızanızın en mahrem köşesinde yaşamaya devam eder.

Bu kıvrılan, uçucu gibi görünen ama özünde son derece yalın ve kadim tınıların üzerimizde nasıl bir hâkimiyet kurduğunu çözümlemeye kalkışmak neredeyse beyhudedir. Analiz etmeye çalıştıkça elimizden kayar; fakat etkisi tartışmasızdır. Üstelik en temel, en ilksel düzeyde işler bu etki. Sanki bilinçten değil de doğrudan kalpten, hatta kalpten de önce bir yerden seslenir.

Mesela “Apocalypse”i dinleyin. Apocalypse Neredeyse dünyaya henüz yabancılaşmamış bir çocuğun, var olmanın yüküyle henüz kirlenmemiş bir ruhun, en temel ve belki de cevapsız soruları sorduğunu hissedersiniz. O sorular ki hem son derece sade hem de ürpertici derecede derindir. Şarkı, insanın içindeki o ilk ve saf merak duygusunu uyandırır; hayatın anlamına dair dile gelmemiş sorgulamaları fısıldar.

Bu albüme direnmek kolay değildir. Aksine, kendinizi yavaş yavaş teslim ederken bulursunuz. Dinleme sona erdiğinde ise biraz sarsılmış, biraz soyulmuş, biraz da çıplak kalmış hissedersiniz. Fakat bu çıplaklık incitici değil; arındırıcıdır. İçinizde hafif bir yanık izi bırakır ama o izin üzerinde, Cesária Évora’nın hayat sevincinin silinmez parıltısı dolaşır.

Evet, bu albüm insanı ham bırakır; ama aynı zamanda cilalar, parlatır, içindeki tortuyu temizler. Ve böylesi bir bedel, böylesi bir ruhsal dokunuş için fazlasıyla makuldür.

Sonuç olarak Morna kraliçesinin ardında bıraktığı en güzel albümlerinden biri ve plak olarak koleksiyonunuzda bulunmalı.

Foreigner - Agent Provocateur LP

Agent Provocateur , Foreigner diskografisinin beşinci halkası olarak, ilk bakışta parlak bir ticari zafer gibi görünse de, derinine inildiğinde insanı düşünmeye sevk eden birtakım çelişkiler barındırır. Yeni baskı kapak tasarımına sahip olanlar için ise ayrı bir muamma söz konusudur: Kapakta yer alan şarkı sıralaması ile orijinal CD üzerindeki sıralama belirgin biçimde farklıdır. Öyle ki açılış ve kapanış parçaları neredeyse yer değiştirmiş gibidir. “Kışkırtıcı ajan” anlamına gelen bu başlık, sanki yalnızca sözlerdeki ilişkisel gerilime değil, albümün kendi iç düzenine de gönderme yapar. Bu bilinçli bir dramaturji midir, yoksa teknik bir tercihin sonucu mudur, bilinmez; fakat albüme gizemli bir çehre kazandırdığı muhakkaktır.

Albüm, grubun önceki işleri gibi yine multi-platin mertebesine ulaşmış ve kariyerlerindeki tek bir numara hiti olan I Want to Know What Love Is’i müzik tarihine armağan etmiştir. Hatta anlatılana göre, Sting dahi solo kariyerinin ilk kayıt sürecinde bu şarkıdan etkilenmiştir; bu husus daha sonra yayımlanan The Very Best... and Beyond derlemesinde de ima edilir.

Şimdi albümü parça parça, daha incelikli bir nazarla ele alalım:

Tooth And Nail:
Albüm, 80’ler estetiğinin o metalik ve endüstriyel synth dokusuyla açılır. Sert, meydan okuyan ve yer yer konuşmalı pasajlarla bezenmiş bu parça, âdeta bir mücadele manifestosu gibidir. Asia ya da Europe repertuvarında yer alsa yadırganmayacak bir kıvam taşır. Daha ilk dakikadan itibaren romantik bir kırılganlıktan ziyade, ilişkiyi savunma refleksi öne çıkar.

That Was Yesterday:
That Was Yesterday, açılıştaki meydan okuyan tavrı sürdürür; ancak bu kez daha melodik ve duygusal bir çerçevede. Dünle hesaplaşma, geçmişe takılı kalmama arzusu, şarkıya diri bir enerji kazandırır. Ne var ki albümün genel bağlamında bu iddianın ne ölçüde sahici olduğu tartışmaya açıktır.

I Want to Know What Love Is:
Bu eser, grubun diskografisinde adeta bir dönüm noktasıdır. Soğuk ve hissiz bir dünyada sahici sevgiyi arayan bir ruhun yakarışı… Lou Gramm’ın vokali ile koro düzenlemesinin ihtişamlı birleşimi, şarkıya neredeyse ilahi bir atmosfer kazandırır. Bu nedenle yalnızca bir hit değil, kolektif bir duygunun tercümanı olmuştur. Yıllar geçse de dans salonlarında, düğünlerde, hatıralarda yaşamaya devam edecektir.

Growing Up The Hard Way:
Daha sade bir altyapı, daha minimal bir prodüksiyon. Sözlerde yine zorluklarla yoğrulmuş bir karakter portresi. Albümün dramatik çizgisini sürdürse de, sanatsal anlamda derin bir iz bırakmaz.

Reaction To Action:
Başlığı, içeriğini doğrudan özetler. Anlatıcı bir karşılık arar; eylemine bir tepki, varlığına bir yankı ister. Bu karşılıklılık arayışı, aslında grubun birçok şarkısında tekrar eden ilişki çıkmazlarının da anahtarıdır. Ancak müzikal bakımdan tekdüzeliğe düşmekten kurtulamaz.

Stranger In My Own House:

Blues esintili bir rock parçası. Kendi evinde yabancı hissetmek, iletişimin kopuşuna dair evrensel bir metafordur. Grup kariyeri boyunca iletişim sorunlarını tekrar tekrar işlemiştir; bu şarkı da o temanın bir başka tezahürüdür.

A Love In Vain:
Love in Vain, yalın 80’ler prodüksiyonu eşliğinde bir aşkın boşa gitmemesi için edilen ısrarlı bir niyazdır. Ancak aynı duygusal temanın sürekli tekrarı, dinleyicide bir kısır döngü hissi uyandırır.

Down On Love:
Down on Love, albümün zarif ve kıymeti bilinmemiş mücevherlerinden biridir. Kırık kalpli birine umut aşılayan bu synth-pop baladı, albümün ağırlaşan ilişki gerilimine karşı tatlı bir denge unsurudur.

Two Different Worlds:
Two Different Worlds, iki insanın aynı mekânda ama farklı dünyalarda yaşamasını anlatır. İletişimsizlik ve yabancılaşma yine merkezde. Bu tema, grubun kariyerinin bu safhasında neredeyse tehlikeli bir tekrar hissi yaratır. Nitekim Lou Gramm, benzer duygusal zemini solo hiti Just Between You and Me’de daha etkileyici biçimde işlemiştir.

She’s Too Tough:
Bir başka 80’ler rock kalıbı. “Zor kadın” teması, albüm boyunca yinelenen ilişki çatışmalarının devamıdır. Bu tekrar, yaratıcı bir çeşitlilikten ziyade tükenmişlik hissi verir.

Albümün adı, içeriğiyle ironik bir uyum içindedir. Mick Jones — hem besteci hem ortak prodüktör olarak — kışkırtıcı rolünü kendine mi, yoksa karşı tarafa mı atfeder? Belki de tüm bu şarkılar, karşı taraftan gelecek en ufak bir yankıyı provoke etme çabasıdır.

Öte yandan, dönemin Los Angeles merkezli rock gruplarının — örneğin Guns N' Roses — cilalı ama sert estetiğinin etkisi de sezilir. Ancak o ham ateş, o içsel isyan, bu albümde tam manasıyla mevcut değildir. İlginçtir ki bu ticari başarı, rock müziğin daha karanlık ve pürüzlü bir yöne evrilmesine de zemin hazırlamıştır; alternatif ve grunge akımlarının yükselişi, adeta bu parıltılı yüzeye bir karşı tepki olmuştur.

Netice itibarıyla Agent Provocateur, iki büyük hitiyle hatırlanan; geri kalanında ise döneme uyum sağlama çabası ile sanatsal öz arasında sıkışmış bir çalışmadır. Ticari kudreti tartışılmazdır; fakat estetik bütünlük bakımından grubun önceki zirvelerinin gerisinde kalır. Dinleyici, gerçek cevherleri keşfetmek için yüzeydeki cilayı sabırla aralamak zorundadır. Fakat herşeye rağmen kolleksiyonluk bir plaktır.

Kandace Springs - The Women Who Raised Me Double LP

Cover albümler çoğu zaman iki ayrı sepete kendiliğinden ayrılır. Birinde, dinleyenin zihninde en ufak bir iz bırakmadan tozlu raflara karışacak, ilhamdan yoksun, tekdüze yorumlar yığılır. Diğer, çok daha küçük olanında ise, önceki ustaların izini yalnızca takip etmekle yetinmeyip, şarkılara kendi ruhunu üflemeyi başaran sanatçılar yer alır. O seçkin sınıfa dâhil olmak isteyenler, yorumladıkları her parçaya kendilerine özgü bir dokunuş katmanın yolunu bulur; öyle ki o eserler, yeni icracısının karakteriyle yeniden can bulur.

Şarkıcı ve piyanist Kandace Springs'in önceki albümü Indigo zaman zaman pop ve R&B esintilerinin bir ortak paydada eridiği,  bir karışım sunarken;  ilk albümü ise daha geleneksel blues tınılarına yaslanıyordu. Springs, üçüncü uzunçaları The Women Who Raised Me ile bu iki çizgiden de ziyadesiyle sapıyor ve kendisini hiç tereddütsüz o ikinci, nitelikli sepete yerleştiriyor.

Albüm, Springs’in kariyerine ilham veren kadın vokalistlerin ünlenmiş şarkılarından oluşturduğu bir seçkiyi barındırması açısından yeni bir dönemi temsil ediyor. Sanatçı, bu yolculukta gitarist Steve Cardenas, kontrbasçı Scott Colley ve davulcu Clarence Penn’den oluşan bir triyoyu da yanına almış; bu isimlerin her birinin, Springs’in esin kaynağı olan o güçlü kadınlarla ayrı ayrı bağları bulunuyor.

Bu üçlünün varlığı, çoğunlukla akustik bir karakter taşıyan The Women Who Raised Me albümüne hak ettiği ağırlığı ve meşruiyeti kazandırıyor. Üstüne bir de yüksek profilli konuk sanatçılar eklenince, albümün nostaljik yahut ‘eski kafalı’ bir tınıya sapmasının da önüne geçilmiş oluyor. Springs’in şarkı söyleyişindeki berraklık, yalınlık ve duruluk her parçada hissediliyor; çağdaş teknolojinin imkânlarından yararlansa da ona asla teslim olmuyor.

Springs, özellikle bir doruk anına doğru kademeli yükselmeyi gerektiren parçalarda parlıyor. “I Put A Spell On You”da piyanonun o tanıdık ritmini ağır ağır kurarken gerilimi adım adım tırmandırıyor. Clarence Penn’in zillerinin iki kanala birden patlayarak yayıldığı o an, David Sanborn’un saksofon solosu devreye giriyor. Bu karanlık, yoğun ve güçlü yorum, sanatçının uygun bir müzikal ortamda neler ortaya koyabileceğine dair kusursuz bir örnek. Springs’in türsel beklentileri ters yüz edebilecek bir geleceğine dair de küçük bir ipucu belki.

Albümün daha sakin sularında dolaşan anlar bile asla sönük kalmıyor. “Pearls” ve “The Nearness of You”, yeterince derin bir iç kıpırtısı taşıyor. Özellikle ikincisinde Avishai Cohen’in hüzünlü trompeti, Springs’in boğazında solan notaların yarattığı o acı-tatlı duyguya ince bir fon oluşturuyor; sanatçı, her bir notayı adeta son damla duygu kalmayana dek sıkıp bırakıyor.

Albümün bir diğer bariz vokal zirvesi, Springs ile Norah Jones’un düeti “Angel Eyes”. Albüme adını veren “Women” listesinde yer alan Jones, burada Springs’i ne gölgede bırakıyor ne de onun altında kalıyor; Ella Fitzgerald’ın 1958’deki ünlü yorumundan daha derinlikli, daha olgun bir versiyon sunuyorlar. Bunun sebebi belki de modern kayıt teknolojisinin pürüzsüzlüğüdür, ancak asıl etki, Jones’un hafif mahzun yorumunun Springs’in olumlu, sıcak cümleleriyle kurduğu dengeden kaynaklanıyor.

Chris Potter’ın saksofonuyla renklenen “Gentle Rain” ve “Solitude” ile David Sanborn’lu önceki işbirliği, Springs’in yanında bir nefesli çalgı olduğunda nasıl da serpildiğini açıkça gösteriyor. Gelenek ya da beklenti baskısına kapılmadan sesini özgürce uzatıyor; üflemelilerin kattığı duygu yükü de her parçayı ayrı bir zerafetle süslüyor.

Modern çağda bir şarkıcının yalnızca sesinin güzelliğine hayran kalmak ne kadar da nadir oldu… Topluma sundukları kişilikler, sosyal tavırları, politik duruşları ya da yapay ses efektlerinin gölgesinde, onları sahneye taşıyan asıl sanatı fark edemez hâle geliyoruz. İnternet çağında şöhretten tamamen kaçınmak elbette imkânsız; ancak Kandace Springs, kendi güçlü yanlarına tutunmaktan ve sahiciliğinden ödün vermemekten yana görünüyor. Dikkatle takip edilesi ve albümleri edinilesi bir sanatçı bence...

Albümün belgesel videosu altta...